دستگاه بین دو مرغک چیست
دستگاه بین دو مرغک در اصل به روشی از نگهداری و اندازهگیری قطعات استوانهای در ماشینکاری گفته میشود که قطعه بین دو مرغک (مرغک ثابت و مرغک متحرک) قرار میگیرد. این روش بیشتر در دستگاه تراش استفاده میشود و برای ساخت و اندازهگیری قطعاتی که نیاز به دقت و هممحوری بالا دارند بسیار مهم است.
مفهوم مرغک
در دستگاه تراش دو نقطه نگهدارنده برای قطعه وجود دارد:
- مرغک ثابت (Headstock Center): در سمت سهنظام یا محور اصلی دستگاه قرار دارد و به موتور دستگاه وصل است.
- مرغک متحرک (Tailstock Center): در سمت دیگر دستگاه قرار دارد و میتواند روی بستر دستگاه حرکت کند تا قطعه را از سمت مقابل نگه دارد.
دو سر قطعه معمولاً مرکزکاری (Center Drill) میشود تا نوک مرغکها داخل آن قرار بگیرد. وقتی قطعه بین این دو نقطه قرار گرفت، به آن میگویند قطعه بین دو مرغک بسته شده است.
هدف استفاده از روش بین دو مرغک
استفاده از این روش چند مزیت مهم دارد:
- دقت بالا در هممحوری قطعه
- کاهش لرزش هنگام تراشکاری
- امکان ماشینکاری قطعات بلند
- حفظ دقت قطر در تمام طول قطعه
- قابلیت باز و بسته کردن قطعه بدون از دست دادن مرکزیت
به همین دلیل در ساخت قطعاتی مانند شفتها، محور موتور، میللنگ، غلتکها و قطعات دقیق صنعتی از این روش زیاد استفاده میشود.
اجزای اصلی سیستم بین دو مرغک
وقتی قطعه بین دو مرغک بسته میشود چند قطعه مهم درگیر هستند:
- مرغک ثابت
- مرغک متحرک
- صفحه مرغک یا مرغک گردان
- سگ تراش (Lathe Dog) برای انتقال حرکت
- صفحه راننده (Drive Plate)
چون قطعه داخل سهنظام نیست، برای چرخاندن آن از سگ تراش استفاده میشود که به قطعه بسته میشود و با صفحه راننده حرکت میکند.
روش کار
مراحل کار معمولاً اینگونه است:
- دو سر قطعه با مته مرغک (Center Drill) سوراخ میشود.
- یک سر قطعه روی مرغک ثابت قرار میگیرد.
- سر دیگر با مرغک متحرک نگه داشته میشود.
- سگ تراش به قطعه بسته میشود تا حرکت دورانی منتقل شود.
- دستگاه تراش شروع به چرخش میکند و ابزار برشی عملیات تراش را انجام میدهد.
اندازهگیری در حالت بین دو مرغک
در این حالت برای کنترل دقت قطعه از ابزارهای اندازهگیری استفاده میشود، مانند:
- ساعت اندازهگیری (Dial Indicator) برای بررسی تاب قطعه
- میکرومتر برای اندازهگیری قطر
- کولیس برای اندازهگیری طول یا قطر تقریبی
با استفاده از ساعت اندازهگیری میتوان فهمید قطعه تاب دارد یا کاملاً هممرکز میچرخد.
مزایا
- دقت بسیار بالا در ماشینکاری
- مناسب برای قطعات بلند و باریک
- جلوگیری از خارج شدن قطعه از مرکز
- امکان چند مرحله تراشکاری بدون تغییر مرکز
معایب
- زمان آمادهسازی بیشتر نسبت به سهنظام
- نیاز به سوراخ مرغک در دو سر قطعه
- محدودیت در برخی قطعات کوتاه یا خاص
به طور خلاصه، بین دو مرغک یکی از دقیقترین روشهای نگهداری قطعه در دستگاه تراش است و بیشتر در ساخت قطعات صنعتی دقیق و شفتهای بلند استفاده میشود.
اگر بخواهی میتوانم اینها را هم برایت توضیح بدهم:
- فرق سهنظام و بین دو مرغک
- شکل سگ تراش و صفحه راننده
- یک شکل ساده از کل سیستم که کاملاً متوجه شوی.
autorenewthumb_upthumb_down